Bana göre olmak zorunda değil , çünkü başlangıç dediğimiz şeyi genelde zamanın içinde düşünürüz:
- Bir şey yoktu → sonra oldu.
- Önce → sonra ilişkisi
Fakat modern kozmoloji de eğer zamanın kendisi evrenle birlikte ortaya çıktıysa,
“Evren başlamadan önce ne vardı?” sorusu anlamsızlaşmaya başlıyor , kuzey kutbunun kuzeyin de ne var demek gibi ..
Bugünkü ana yaklaşımlar :
1.Evrenin bir başlangıcı vardır , örneklersek “Standart Büyük Patlama” modeli buna yakındır.
Evren:
- çok yoğun,
- çok sıcak,
- aşırı sıkışmış bir durumdan genişledi.
Kozmik mikrodalga arka planı ve galaksi uzaklaşmaları bunu destekler.
Ama önemli nokta:
Büyük Patlama teorisi “mutlak başlangıcı” tam açıklamaz.
Sadece çok erken evreyi tarif eder.
Singularite noktasında fizik çökmeye başlıyor.
2. Evren sonsuz döngüsel olabilir
Bazı modeller:
- evren genişler,
- çöker,
- yeniden doğar.
Yani:
Big Bang → Big Crunch → tekrar Big Bang.
Bu durumda tek bir başlangıç olmayabilir.
Fakat mevcut gözlemler evrenin hızlanarak genişlediğini gösterdiği için klasik döngü modeli zayıfladı. Yine de modern varyasyonları hâlâ tartışılıyor.
3. Çoklu evren / kuantum köpüğü yaklaşımı
Bazı teorilerde bizim evrenimiz:
- daha büyük bir kozmik yapının içindeki “baloncuk evrenlerden” biri olabilir.
Bu durumda:
Bizim evrenimizin başlangıcı vardır,
ama bütün gerçekliğin olmayabilir.
4. Zaman evrenin en temel taşı olmayabilir.
En radikal fikirlerden biri bu.
Belki:
- zaman temel bir şey değil,
- daha derin bir fiziksel yapıdan “ortaya çıkan” bir algı ya da özellik.
Bu durumda “başlangıç” kavramı insan zihninin zaman bağımlı düşünmesinden kaynaklanan bir sınırlama olabilir.
Felsefi problem
İnsan zihni genelde şunu kabul etmekte zorlanıyor:
- Sonsuz geçmiş.
- Nedensiz varlık.
- Zamansız gerçeklik.
Ama alternatifler de tuhaf:
- Hiçlikten varlık nasıl çıktı?
- İlk nedenin nedeni ne?
Yani hangi modeli seçersen seç, bir yerde sezgi kırılıyor.
Asıl kırılma noktası
Belki de soru şudur:
“Evrenin başlangıcı var mı?” değil,
“Başlangıç kavramı evrene uygulanabilir mi?”
Çünkü başlangıç:
- zaman,
- değişim,
- nedensellik gerektirir.
Bunların hepsi evrenin iç özellikleri olabilir.
Evrenin dışına taşınamayabilirler.
Bu yüzden bazı fizikçiler “evrenin öncesi” yerine,
“zamanın ortaya çıkışı” hakkında konuşmayı tercih ediyor.
Günümüzde çoğu insan “Evren başlamadan önce ne vardı?” diye soruyor.
Fakat belki de önce sorgulanması gereken şey, “önce” kelimesinin kendisi.
Çünkü başlangıç fikri:
zaman ,değişim ve nedensellik gerektiriyor olabilir.
Eğer bunların tamamı evrenin iç özellikleriyse, evrenin kendisine uygulanmaları ne kadar anlamlı?
Belki de “başlangıç”, gerçekliğin zorunlu bir özelliğinden çok, insan zihninin nedensellik arayışının bir sonucu olabilir.
